مىكند كه آن طاق در باغ فرعون بوده و بس قديمى است . او مىنويسد : در همهء صحراى آن ناحيه ، ستونهاى مرمر و سرستونهاى مرمر منقوش فراوان است كه به شكلهاى مدور ، مربع و شش ضلعى و هشت ضلعىاند و سنگهايى بزرگ و سختند كه آهن بر آنها كارگر نيست و معلوم نيست آنها را از كجا آورده‌اند . « 1 » شهر بيروت در 503 ق توسط بالدوين فرنگى ، پادشاه بيت المقدس ، محاصره و به زور گشوده شد . « 2 » ادريسى در وصف بيروت مىنويسد : در كنار درياى شور ( مديترانه ) واقع است و برگرد آن ديوار سنگى بزرگ و وسيعى كشيده شده و نزديك شهر كوهى است كه در آن ، معادن آهن وجود دارد و از آن ، آهن بسيار استخراج و به شهرهاى شام صادر مىشود . برگرد شهر بيشه‌اى از درختان صنوبر واقع است كه از سمت جنوب به كوههاى لبنان متصل مىشود . اين بيشه يا نيزار دوازده ميل در دوازده ميل وسعت دارد . آب مردم شهر از چاههاست . « 3 » در قرن هفتم در زمان ياقوت ، اين شهر در دست فرنگيان بوده است . « 4 » يك قرن بعد از ياقوت ، ابو الفداء مىنويسد : بيروت دو برج و يك رود و بوستانهاى فراوان دارد و شهرى پرنعمت است . وى از قول ابن سعيد مغربى مىنويسد : بيروت فرضهء ( پيش بندر ) دمشق است و آب مردم شهر از قناتى است كه به آنجا كشيده‌اند . « 5 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم هجرى از شام ديدن كرده ، در وصف بيروت مىنويسد : شهرى كوچك است و بازارهاى خوب و جامعى زيبا دارد . انواع ميوه‌ها و آهن از اين شهر به مصر صادر مىشود . « 6 » طرابلس « 7 » يا اطرابلس يا تريپوليس « 8 » شهر قديمى و بندرى در لبنان است كه در كنار درياى مديترانه و شمال شرقى بيروت واقع شده است . طرابلس ظاهرا به معناى « سه شهر » است و احتمال مىرود پايتخت ائتلافى سه شهر فنيقى صور و صيدا و آرادوس بوده است . اين شهر در دورهء سلوكيان و روميان رونق داشته است . « 9 » بلاذرى مىنويسد :

--> ( 1 ) . سفرنامه ؛ ص 19 - 20 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 525 . ( 3 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 371 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 525 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 269 . ( 6 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 60 . ( 7 ) . Tripolitania ( 8 ) . Tripolis ( 9 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 1621 .